یوسف زهرا

تفاوت تفسیر و تاویل قرآن

تفاوت تفسیر و تاویل قرآن

اندازه فونت :
1396/09/06

تفسیر و تاویل قرآن

نباید کسی گمان کند که این نظریه و تفکّر (بخش بخش بودن قرآن) نوعی از تاویل و نگاه کردن به باطن های قرآن است؛ چون که در جواب می گوییم این تفکّر و نظریه صحبت از تاویل نمی کند بلکه نظریه ی جدید تفسیری هست که قواعد تفسیری تقلیدی را که مفسّرین بر اساس آن به تفسیر، مداومت و استمرار دارند، تصحیح می کند .

امّا مجال و محلّ تاویل غیر از تفسیر است و هر کدام جایگاه خاصّی در قرآن دارند. تفسیر برای محکم و تاویل برای متشابه است و تاویل و تفسیر متشابه را کسی غیر از خدا و راسخان در علم – که اهل بیت عصمت و درخت نبوّت می باشند: – نمى‏داند.

در اینجا اشاره به این مطلب ضروری است که باطن، وجوه بیشتر و معانی عمیق­تر از تفسیر دارد. و این مدّعا از این آیه استفاده می شود: (قُلْ لَوْ کانَ الْبَحْرُ مِداداً لِکَلِماتِ رَبِّی لَنَفِدَ الْبَحْرُ قَبْلَ أَنْ تَنْفَدَ کَلِماتُ رَبِّی و لَوْ جِئْنا بِمِثْلِهِ مَدَداً) سوره ی کهف آیه ی 109 . «بگو: اگر دریاها به صورت مرکب براى نوشتن کلمات پروردگار من شوند آنها تمام مى‏شوند پیش از آنکه کلمات پروردگار من تمام گردد، هر چند همانند دریاها را بر آن بیفزاییم».

همچنین این مدّعا از گفتار معصومین – رحمت و درود خدا بر همه ی آنها باد – استفاده می شود که فرمودند: «حتما براى قرآن ظاهرى و باطنى است و براى باطن آن باز باطنِ دیگرى است تا هفت بطن» محاسن ج 1 ص 270 ضمن حدیث 360 و ج 2 ص 300 حدیث 5 .، و گفته شده تا هفتاد بطن تفسیر صافی ج 1 ص 59 ..

پس لفظ «مداد» که در آیه آمده، در لغت به معنای چیزی است که قلم را برای نوشتن یاری می کند تا ماندگار و باقی بماند مثل مرکّب و جوهر. پس اگر مراد از گفتار و کلمات پروردگارم همان قرآن بود و مصحف دربردارنده ی آنها بود، در کتابت و نوشتن آنها احتیاجی به یک دریا از مرکّب نداشت چه برسد به هفت دریا که به آن افزوده گردد، بلکه یک ظرف از مرکّب و جوهر برای نوشتن آن کلمات کافی بود .

ولی آنچه که از این آیه استفاده می شود و مطابق روایات هم هست – از آن جمله آیه ای که ذکر نمودیم – این است که مقصود از بحر اوّل در آیه تفسیر است و آن ظاهر قرآن می باشد و مراد از هفت دریا علوم تاویل است که باطن­های قرآن است.

بر هیچ کس مخفی نیست در بین کتاب هایی که به ما رسیده از زمان طلوع فجر رسالت خاتم الانبیاء – بر او و اهلبیت پاکش بر ترین رحمت ها و کامل ترین درود ها باد – تا به امروز، مقدار اندکی از تفسیر و تاویل قرآن به ما رسیده است .

پس شگفتا ! چه وقت زمان تاویل قرآن فرا می رسد؟ همان­طوری که این آیه ی شریفه به ما وعده داده است: (یَوْمَ یَأْتِی تَأْوِیلُه) سوره ی اعراف آیه ی 53 . «آن روز که این امر انجام گیرد».

بعد از آن که گروهی را توبیخ کرده آنها را چنین توصیف می کند (الَّذِینَ اتَّخَذُوا دِینَهُمْ لَهْواً وَ لَعِباً وَ غَرَّتْهُمُ الْحَیاهُ الدُّنْیا فَالْیَوْمَ نَنْساهُمْ کَما نَسُوا لِقاءَ یَوْمِهِمْ هذا وَ ما کانُوا بِآیاتِنا یَجْحَدُون‏ََُ) سوره ی اعراف آیه ی 51 . «هم آنها که دین و آیین خود را سرگرمى و بازی­چه گرفتند و زندگى دنیا، آنها را مغرور ساخت. امروز ما آنها را فراموش مى‏کنیم؛ چون ملاقات چنین روزى را فراموش کردند و آیات ما را انکار نمودند» .

سپس فرمود: (هَلْ یَنْظُرُونَ إِلاَّ تَأْوِیلَهُ) سوره ی اعراف آیه ی 53 . «آیا آنها انتظار دارند سرانجام تهدید هاى الهى را مشاهده کنند؟»

این گروه از اهل دین بودند ولی در دل­های­شان بیماری وجود داشت، پس متشابهات را پیروی نمودند و دنبال فتنه و تاویل آن بودند .

در حدیث طولانی از امام باقر علیه السلام در تفسیر آیه ی: (هَلْ یَنْظُرُونَ إِلاَّ تَأْوِیلَهُ یَوْمَ یَأْتِی تَأْوِیلُهُ) «آیا آنها انتظار دارند سرانجام تهدیدهاى الهی را مشاهده کنند؟ آن روز که این امر انجام گیرد (کار از کار گذشته و بیدارى سودى نخواهد داشت)» چنین آمده که آن حضرت فرمود: «این آیه از جمله آیاتی هست که تاویل و تحقق معنای آن بعد از نازل شدنش است» و فرمود: «تاویل آن در زمان حضرت امام قائم علیه السلام تحقّق پیدا می کند » . تفسیر قمَی ج 1 ص 235 و 236 .

ما ادّعا نمی کنیم که تاویل هیچ آیه ای نزد پدران بزرگوار امام عصر نبوده است، بلکه تاویل هر چیزی نزد آن بزرگواران بود، ولی قائم آل محمد علیه السلام با تاویل آیات ظهور می کند و می آید. همان­طوری که در روایت ائمّه آمده که فرمودند: «برای صاحب الامر علم و دانشی هست، زمانی که وقتش فرا برسد از طرف آن حضرت منتشر می شود » . عیون اخبار الرضا7 ج 1 ص 63 ضمن حدیث 29 .

این کلام دلالت دارد بر اینکه نزد پدران بزرگوار آن حضرت هم تاویل آیات بود، ولی آنچه که واضح می باشد این است که آنها تمام آنچه را که نزد شان بود به مردم عرضه نکردند، بلکه فقط به مقدار یک دریا از تاویل را منتشر نمودند، اما ولی عصر – ارواحنا فداه – اخراج و انتشارِ باقی مانده از تاویل آیات را می تواند انجام بدهد و این عمل به خاطر چند سبب است.

الف – اینکه آن حضرت بقیت الله و باقی مانده و ذخیره ی آل محمد – رحمت خدا بر تمام آنها باد – است، پس می تواند تاویل آیات را بیاورد .

ب – وظیفه ی نبوّت، تنزیل آیات است و وظیفه ی امامت تاویل آن، همان­طوری که در حدیثی پیامبر اسلام ((صلّی اللهُ علیه و آلهِ و سلّم تسلیماً)) خطاب به امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: «ای علی! به زودی برای تاویل آیات با آنها می جنگی همان­طوری که من برای تنزیل آیات با آنها جنگیدم» . کافی ج 5 ص 12 ضمن حدیث 2 .

تمام تاویل برای بطن­های هفت­گانه ی آیات را به زودی حضرت ولی عصر علیه السلام می­آورد.

ج – اینکه روز یا دوران آن حضرت آخرین دوران و آخرالزمان است و هر چیزی که به انتهای خود نزدیک می شود، تکمیل می گردد و محتوای آن ظاهر و روشن می شود. همان­طوری که گفته شد تکمیل عمل ها با انتها و خاتمه ی آنها می­باشد.

پس به طور حتم، محتوی و مفاهیم قرآن در زمان امام مهدی علیه السلام خارج شده و در دسترس همه قرار می گیرد .

د – در حقیقت اسباب و ظرف های زمانی که مانع پدران بزرگوار آن حضرت : بودند و آنها تمی توانستند آنچه را که نزد شان بود برای مردم اظهار نمایند، آن موانع همه بر طرف می شوند؛ چون که آن حضرت همه ی خرابی های روی زمین را اصلاح می کند و استعداد ها را جهت قبول آنچه را که اظهار می کند، تغییر داده و آماده می نماید و همچنین اسباب دیگر هم وجود دارد .

در پیش کسانی که ماجرای حضرت مهدی علیه السلام را پی گیری می کنند، معلوم است که قوی ترین ادله ای که آن حضرت می آورد همان تاویل آیات است. شگفتا ! آیا مردم از آن بزرگوار قبول می کنند؟ و آیا او را تصدیق می­نمایند؟

آنچه که در روایات از پدران بزرگوار آن حضرت وارد شده این است که مردم آن بزرگوار را تکذیب نموده و به خاطر تاویل آیات با او می جنگند و آنچه که از روایات مشابه اینها استفاده می شود این است مردمی که با او می جنگند و تکذیبش می کنند مردم عادی و بی سواد نیستند؛ زیرا آنها تفسیر آیات را نمی فهمند چه رسد به تاویل آنها .

بلکه افراد مخصوص مثل مفسّرین و تابعین آنها از دانش پژوهان هستند که با آن حضرت می جنگند و مرادِ روایات اینها می باشند؛ چون که این اشخاص در آن زمان آنچه امام علیه السلام از علمِ تاویل قرآن ظاهر و روشن می کند را با نوشته­های بزرگان و مفسران و روسای­شان مقارن و مقایسه نموده و به تاویل و توضیح امام اشکالات و قیل و قال وارد می کنند و این معنا اولا موافق روایت است و ثانیا مطابق با سیره و روش گذشتگان در تکذیب فرستادگان الهی می باشد.

همان­طور که خداوند متعال در قرآنش فرمود: (ما کانَ عَلَى النَّبِیِّ مِنْ حَرَجٍ فِیما فَرَضَ اللَّهُ لَهُ سُنَّهَ اللَّهِ فِی الَّذِینَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ کانَ أَمْرُ اللَّهِ قَدَراً مَقْدُورا) سوره ی احزاب آیه ی 38 . «هیچ گونه جرمى بر پیامبر در آنچه خدا بر او واجب کرده است نیست، این سنّت الهى در مورد کسانى که پیش از این بوده ‏اند نیز جارى بوده است و فرمان خدا از روى حساب و برنامه ی دقیقى است»‏ .

کلام پیامبر اکرم ((صلّی اللهُ علیه و آلهِ و سلّم تسلیماً)) که فرمود: «از سنّت ‏هاى کسانی که قبل از شما بودند، (به شدّت) پیروى خواهید کرد» . تفسیر عیاشی ج 1 ص 303 حدیث 68 \ بحار الانوار ج 13 ص 180 حدیث 10 .

ولی خداوند به خاطر اینکه بینى آنها بر خاک مالیده شود، توسّط حجّت خود در آن زمان، نورش را غالب می گرداند و آن را هر چند کافران خوش نداشته باشند کامل می نماید.

نا گفته نماند که هنگام ظهور آن حضرت عدّه ای از افراد ساده و بی مدّعی و مستضعفین هستند که تاویل آن حضرت را قبول می کنند. همان­طوری که افرادی مثل عمّار و یاسر و سمیّه و ابوذر و بلال و غیر اینها از مستضعفان از دعوت پیامبر اکرم ((صلّی اللهُ علیه و آلهِ و سلّم تسلیماً)) استقبال کرده و تنزیل قرآن را تصدیق نمودند.

همچنین افرادی مشابه آنها از تاویل امام عصر علیه السلام تبعیت نموده او را تصدیق می کنند. در حالی­که از فرط خوشحالی در پوست خود نمی گنجند؛ همچنین افرادی خواهند آمد که با فضیلت­تر از آنها می باشند از کسانی که به غیب ایمان آوردند، و احتیاج به دلیل ندارند و از آن حضرت هم برای اثبات مدّعایش دلیل نمی خواهند، همان­طوری که حضرت خدیجه – درود خدا بر او باد – و سلمان فارسی و امثال آنها، در این مرحله (پذیرش حقّ بدون تقاضای دلیل) این گونه بودند .

خداوند ما و شما را برای تصدیق و کمک آن بزرگوار همراه با عافیت دینی موفّق فرماید.

برگرفته از : کتاب نظریه و تفکر بخش بخش بودن قرآن ( از تراوشات فکری سید حسین حسنی )

کتاب نظریه و تفکر بخش بخش بودن قرآن

کتاب نظریه و تفکر بخش بخش بودن قرآن
از تراوشات فکری سید حسین حسنی
این نظریه تفاوت بین کتابهای مختلف موجود در قرآن را مشخص می کند و مسیر تفسیر هزار ساله را اصلاح می نماید.
نویسنده : سید حیدر حسنی
تحقیق : رضا پوربیاتی

kharid ketab
Download exe book
Download apk
Download exe book
Download apk book


برچسب ها : .


سوال خود را مطرح کنید :


کتاب سفیانی ابوسفیان در عصر ظهورکتاب نظریه و تفکر بخش بخش بودن قرآنکتاب نظریه و تفکر تجدد و نو بودن قرآنکتاب نظریه رفع و از بین رفتن قرآن
Free WordPress Themes